Diverse artiesten - Geestelijke jazz 18: Achter het IJzeren Gordijn DEEL 2

Klanken voorbij grenzen Een van de meest politiek beladen begrippen van de 20e eeuw, het IJzeren Gordijn, was een beeldspraak voor politieke en culturele verdeeldheid. In een naoorlogs telegram verwees Winston Churchill naar de breuklijn die door Europa liep tussen Oost en West als: "een IJzeren Gordijn is neergelaten over hun front. Wij weten niet wat er achter gebeurt". In dit tweedelige album laten we, voor zover het de jazz betreft, precies zien, beschrijven en vieren wat er 'achter' gaande was. We zien dat muziek de hoogste kracht is, met het vermogen om alle grenzen te overstijgen, of ze nu lichamelijk, politiek of beeldend zijn. Onze toelichtingen bij de plaat schetsen de ingewikkelde en tegenstrijdige geschiedenis van de Sovjetjazz, en de stukken die we hebben gekozen bestrijken de kernperiode van het begin van de jaren zestig tot de jaren tachtig. Juist in deze sombere jaren van de Koude Oorlog brachten de Sovjet-Unie en haar vazalstaten een aantal uitmuntende kunstenaars voort, die in uiteenlopende stijlen speelden. De invloed van het modernisme, van hardbop en Latijns-Amerikaanse klanken tot modale en koele jazz, had zijn weg gevonden door scheuren in het gordijn. De diepgevoelde, overgeleverde lijnen van traditionele Europese volksmuziek werden samengebracht met de opwindende, nieuwe en vooruitstrevende klanken uit het Westen, en zo ontstond een radicale, bedwelmende mengeling die geen hoeveelheid geweren, tanks of poloniumthee kon overwinnen. We tekenen de zegetocht van de jazz op in een tijd van uiterste wereldpolitieke strijd. Wat er in deze landen achter het IJzeren Gordijn gebeurde, was voor het Westen ooit raadselachtig en onbekend, maar de volharding van hun kunstenaars bracht klank en licht te midden van de geheimzinnige, donkere dagen van de communistisch-kapitalistische krachtmeting. Achter het IJzeren Gordijn was er geen gebrek aan levensbevestigende, geestelijke jazz. "Of het nu door improvisatie is in de Afro-Amerikaanse jazztraditie, of door een dorpskobzaspeler die boven op een verdomde heuvel staat – hij voelt zich verbonden met de sterren."